NATUURWETENSCHAPPEN 1B 

 

 

thema:  ordenen van levende wezens

bullet

"speurtocht in de natuur rondom ons"

bullet

bullet

"ordenen van levende wezens:"
 - foto's gewerveld of ongewerveld
 - afspraken groepswerk

 - kenmerken van gewervelde dieren: bronnenkaarten
 - dierendomino

 

thema: spijsvertering: "de veggie voedingsdriehoek"

thema: ademhaling: "antirookganzenbord"

thema: de huid

bullet

huidaandoeningen

bullet

Tom Leppard

 

thema: stoffen kunnen veranderen: "uitzetting door verwarming"

 

                                                                 

horizontal rule

 

afspraken en taakverdeling groepswerk

Bij deze opdracht krijgt iedere leerling een bepaalde rol.

Welke rol?

Wat doe je dan?

 Organisator

      
 
       - zorgen dat iedereen meedoet
         - zorgen dat iedereen alles begrijpt
         - zorgen dat iedereen de kans krijgt iets te zeggen
         - vragen stellen aan de leerkracht als niemand in de groep de
           opdracht begrijpt.

 

 Materiaalmeester

         - verzamelt het nodige materiaal vςςr de uitstap
        
- zorgt ervoor dat het materiaal in "goede gezondheid" terugkomt
        
- verwittigt de leerkracht indien iets verloren of beschadigd is geraakt

 Verslaggever

          - overleggen met de groep wat er zal genoteerd worden
          - het antwoord van de groep opschrijven

 Tijdbewaker

       
        
- ervoor zorgen dat er niet wordt getreuzeld
        
- zorgen voor het overstappen naar de volgende opdracht, niet
           eindeloos blijven zoeken als iets niet gevonden wordt
        
- tijdig aangeven wanneer de afgesproken eindtijd nadert

 

 

Nabespreking

Wat vonden jullie zelf van de samenwerking in de groep bij het oplossen van deze taak?

Welk cijfer zou je aan  je groep toekennen?

 

    1=  ronduit slecht            een volledig andere aanpak is nodig

    2=  onvoldoende              op veel punten nog bij te schaven

    3=  voldoende                 met wat meer moeite kan het beter

    4=  goed                         hier en daar kan een detail verbeterd worden

    5=  schitterend                houden zo, goed bezig!

 

 Wat vond jij van de rol die je vervulde in de groep?

 terug naar INHOUD

                                                  

 

foto's gewervelde of ongewervelde dieren

 

 

 

terug naar inhoud

horizontal rule

 

 

Indeling van de gewervelde dieren

CLIM

 

opdracht

Bij deze opdracht krijgt iedere leerling een bepaalde rol. Na een afgesproken tijd gaat  (volgens een doorschuifsysteem) ιιn leerling van elke groep naar een andere en vertelt daar aan zijn medeleerlingen wat in zijn groep gevonden werd.

 

Welke rol?

Wat doe je dan?

 

Organisator

 

         - zorgen dat iedereen meedoet
         - zorgen dat iedereen alles begrijpt
         - zorgen dat iedereen de kans krijgt iets te zeggen
         - vragen stellen aan de leerkracht als niemand in de groep de
           opdracht begrijpt.

 

 

Materiaalmeester

        

         - bronnenkaart halen
         - bronnenkaart terug leggen
         - indien nodig ervoor zorgen dat er met de computer kan gewerkt
           worden

 

Verslaggever

        

         - het antwoord van de groep opschrijven
         - overleggen met de groep wat er zal verteld worden aan de
           andere groepen

 

 

Tijdbewaker

 

         - ervoor zorgen dat er niet wordt getreuzeld<
         - zorgen voor het overstappen naar de volgende opdracht, niet
           eindeloos blijven zoeken als iets niet gevonden wordt
        
- tijdig aangeven wanneer de afgesproken eindtijd nadert

 

 

Bronnenkaarten

 bronnenkaart  lichaamstemperatuur

   

Vissen zijn koudbloedige dieren: hun lichaamstemperatuur is afhankelijk van de temperatuur van het water waarin ze leven.

   

Amfibieλn zijn zoals vissen koudbloedig en nemen dus de temperatuur van hun omgeving aan; hun lichaamstemperatuur daalt als de zonnewarmte vermindert. Bij koude worden ze stijf en traag en trekken ze naar hun schuilplaats terug om een winterslaap te houden (kikkers overwinteren bijvoorbeeld in het slijk op de bodem van een vijver).

   

Ook reptielen zijn koudbloedig en nemen de temperatuur van de omgeving aan. Gelukkig kunnen zij zelf iets regelen aan hun lichaamstemperatuur. Ze kunnen bijvoorbeeld in de ochtend op een steen gaan zitten om te profiteren van de zonnewarmte. Is het overdag te warm dan kunnen ze afkoelen door de schaduw van een rots of plant op te zoeken.Bij ons houden de reptielen in de koude periode een winterslaap. Er is dan immers te weinig zon om hun lichaam warm te krijgen. Pas in het voorjaar komen ze weer tevoorschijn.

 

Vogels zijn warmbloedig en hebben dus een constante lichaamstemperatuur (dwz: dat de temperatuur altijd nagenoeg hetzelfde blijft). Hun temperatuur hangt dus niet af van de omgevingswarmte. Vogels kunnen het net zoals wij warmer krijgen door de spieren te laten bewegen of kunnen afkoelen door te zweten. Daarenboven hebben zij meestal een verenkleed dat in de winter heel wat dikker is dan in de zomer.Omdat vogels heel veel energie nodig hebben om te kunnen vliegen, is hun lichaamstemperatuur iets boven de 40 °C .

 

Zoogdieren zijn net zoals de vogels warmbloedig en hebben dus een constante lichaamstemperatuur. Door te zweten , te rillen of de haren rechtop te zetten, kan de temperatuur een beetje bijgeregeld worden. Bij zoogdieren die een winterslaap houden, daalt de lichaamstemperatuur enkele graden.

De lichaamstemperatuur van zoogdieren ligt tussen 36 °C en 41 °C .
Om de lichaamstemperatuur op peil te houden, hebben de meeste dieren voortdurend voedsel nodig.

 

 

bronnenkaart  voortplanting  

Vissen planten zich voort door middel van eieren. Het vrouwtje legt de eitjes meestal tussen de waterplanten. De eitjes hebben geen kalkschaal. Het mannetje stort zijn zaadcellen in de buurt van de eitjes; de zaadcellen zwemmen er naar toe en versmelten met de eitjes. Na enige tijd komen de bevruchte eitjes uit en zijn de jonge visjes geboren. Meestal kijken mama en papa vis niet meer om naar hun kroost. Maar er zijn uitzonderingen: bekijk het filmpje over de stekelbaars op www.schooltv.nl/beeldbank/clip/20030611_stekelbaars01

 s01geboren.

Bij de amfibieλn  zoals kikkers en padden worden de eitjes (net zoals bij de vissen) afgezet tussen de waterplanten; ook hier is er geen kalkschaal. Het mannetje stort zijn zaadcellen over de eicellen. Na verloop van tijd komen er kikkervisjes uit de eitjes. Deze hebben alle eigenschappen van een vis: kieuwen , een zwemstaart, geen longen. Na enkele weken verdwijnen de kieuwen en de zwemstaart om plaats te maken voor longen en springpoten. Het zijn nu mini kikkers, padden of salamanders.
Zij ademen boven water en leven meer op het land dan in het water.
Bekijk het filmpje op www.schooltv.nl/beeldbank/clip/20030611_groenekikker01

 

Bij alle reptielen worden de vrouwtjes inwendig bevrucht; dat wil zeggen dat de zaadcel in het lichaam van het vrouwelijk dier versmelt met de eicel. Het mannetje beschikt over een penis die bij het vrouwtje wordt ingebracht. Reptielen leggen eieren met een leerachtige schaal of een kalkschaal.De eieren worden altijd op het droge gelegd. Dat kan in een kuil  zijn,maar ook achter een stuk schors of tegen een blad. Hoe schildpadden "het" doen, kan je zien op www.schooltv.nl/beeldbank/clip/20030611_landschildpad01


uit en zijn de jonge visjes

Bij de vogels vindt er eveneens inwendige bevruchting plaats. Als het ei wordt gelegd, is het voorzien van een harde kalkschaal. Het wordt meestal uitgebroed in een nest waarbij een van de ouders ervoor zorgt dat de eieren warm worden gehouden door er (voorzichtig) op te zitten. Nadat het ei is uitgebroed zorgen de ouders nog een hele tijd voor hun kroost.
Hoe het bij een flamingokoppel gebeurt, zie je hier: www.schooltv.nl/beeldbank/clip/20030611_flamingo03

 

 

Bij de zoogdieren komen er helemaal geen eieren meer aan te pas. De bevruchting gebeurt inwendig waarbij de zaadcellen via de penis in het lichaam van het vrouwelijke zoogdier bracht worden. Het kleintje wordt levend geboren en wordt door de moeder gevoed met melk uit de melkklieren. De pasgeborenen zogen bij de moeder. Vandaar ook hun naam.
Op www.schooltv.nl/beeldbank/clip/20051104_paard01 zie je de geboorte van een veulen.

 

bronnenkaart  huidbedekking

 

Vissen hebben een huid van zachte schubben, die bedekt is met een slijmlaag.

De schubben liggen als dakpannen over elkaar zodat er geen water kan tussendringen. De slijmlaag dient vooral als bescherming tegen kwetsuren; zonder die slijmlaag zouden de zachte schubben gemakkelijk beschadigd worden als de vis bijvoorbeeld tegen een steen schuurt.

 

Amfibieλn hebben een naakte huid. Bij kikkers en salamanders is ze glad en glibberig. Dit komt door de slijmlaag die de huid bedekt; deze slijmlaag zorgt ervoor dat het dier niet uitdroogt als het  op het land leeft. Een pad daarentegen heeft een droge huid met honderden wratjes; deze scheiden een gif af als de pad wordt aangeraakt.

 

   

Reptielen: hun huid bestaat uit harde schubben als bescherming tegen uitdrogen en kwetsuren (hagedis en slang). Soms zijn de schubben aan elkaar gegroeid tot een pantser
(krokodillen) of een schild (schildpadden)

   

 

Vogels hebben veren als huidbedekking. Er zijn verschillende soorten van veren, afhankelijk van hun taak. Sommige staan in voor de warmte, andere om te beschermen tegen verwondingen , om de regen af te stoten of om te helpen bij het vliegen.

Je bekijkt het op www.schooltv.nl/beeldbank/clip/20060913_proefje_veren

   

 

De meeste zoogdieren zijn behaard. Een uitzondering hierop zijn de zeezoogdieren zoals dolfijnen, walvissen, zeehonden die nagenoeg niet behaard zijn.

De belangrijkste functies van de haren zijn het vasthouden en verliezen van lichaamswarmte, maar ze kunnen ook een andere functie hebben: als camouflage of voor het imponeren van tegenstanders (bijvoorbeeld de manen van een leeuw). Sommige haren hebben een afwijkende functie, als verdediging (de stekels van bijvoorbeeld egels en stekelvarkens) of voor de tastzin (bijvoorbeeld snorharen van een kat ). De hoorn van een neushoorn is ontstaan uit samengeklitte haren.

Een overzichtje van de huidbedekking bij de verschillende klassen van dieren zie je op

http://www.schooltv.nl/beeldbank/clip/20031204_dierenhuid01

 

bronnenkaart  leefmilieu  

 

Vissen leven altijd in het water.
Maar wat met de "vliegende vissen"? Bestaan ze wel? Kunnen die echt vliegen? Hebben ze vleugels of maken ze enkel wat "luchtsprongen" door zich met hun staart af te stoten?

Ontrafel het mysterie op www.youtube.com/watch?v=OmWRCdUw17E

   

Amfibieλn hebben een dubbel leven (vandaar ook hun naam: amfi is Grieks voor "dubbel" en bios betekent "leven"). Als de eitjes uitkomen leven de kikkervisjes eerst in het water (ze hebben dan kieuwen en zwemstaart). De volwassen dieren leven op het land, maar steeds in de nabijheid van water.

 

   

Reptielen: Bijna alle reptielen leven op het land maar sommige soorten zoals water- en zeeschildpadden, zeeslangen en krokodillen brengen wel een groot deel van hun leven in het water door. In ieder geval moeten zij altijd boven water komen om te ademen omdat ze longen hebben. De eieren worden altijd op land gelegd (ook die van zeeschildpadden en zeeslangen).

 

 

Vogels leven in de lucht ιn op het land ; kunnen vliegen is immers geen eigenschap die alle vogels bezitten. Denk maar aan pinguοns, struisvogels, kippen, …

 

 


Bijna alle zoogdieren leven op het land. Sommigen (zoals de walvissen, de zeehonden, de dolfijnen) leven in het water maar voor hun ademhaling komen zij altijd naar de oppervlakte vermits zij allemaal door middel van longen ademen. Er bestaat ook ιιn vliegend zoogdier: de vleermuis. Het is zeker geen vogel want de kleintjes worden levend geboren, ze zogen bij de moeder en ze hebben geen veren maar een behaarde huid.

 

 

Nabespreking

 

Wat vonden jullie zelf van de samenwerking in de groep bij het oplossen van deze taak?

Welk cijfer zou je aan  je groep toekennen?

1=  ronduit slecht            een volledig andere aanpak is nodig

2=  onvoldoende              op veel punten nog bij te schaven

3=  voldoende                 met wat meer moeite kan het beter

4=  goed                         hier en daar kan een detailverbeterd worden

5=  schitterend                houden zo, goed bezig!

 

Wat vond jij van de rol die je vervulde in de groep?…………………………………………………………………………………………

……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..........  

terug naar INHOUD

 

horizontal rule

 

 

dierendomino

 

Knip het rooster zo uit dat je per kaartje een foto ιn een omschrijving hebt; je begint met "start" en legt er de foto bij die het best past bij de tekst van "start". Zo komt iedereen aan de beurt om bij elke omschrijving de best passende foto te laten aansluiten. Wie het snelst al zijn dominostenen kwijt speelt , is de winnaar.
Loopt het spel vast, dan is de winnaar diegene die nog het minste domino's in zijn bezit heeft.

Klik hier: rooster dieren-domino.pdf

terug naar INHOUD

                   

de veggie voedingsdriehoek

 

Niet zo duidelijk leesbaar? Klik even door naar:

http://www.vegetarisme.be/guestftp/veggie%20voedingstriehoek%20EVA.pdf

 terug naar INHOUD

 

horizontal rule

 

 

antirookganzenbord

Print de antwoordkaart 1 op de achterzijde van vraagkaart 1; de antwoordkaart 2 op de achterzijde van vraagkaart 2 enz...  

Hier klikken voor de vraag-en antwoordkaartjes: antirookganzenbord volledig.pdf

terug naar INHOUD

 

 

horizontal rule

 

 huidaandoeningen

    

acnι                                                          brandwonden                                               blaren

                                                                  

wratten                                                                                              zwemmerseczeem

 

Nog meer INFO over huidaandoeningen?

Volg deze link: www.huidinfo.nl/abcdefg.htm

 

 

De koning van de tatoe's: Tom Leppard

 terug naar INHOUD

 

horizontal rule

 

uitzetting door verwarming

 

een muntstuk zet uit

 

een waterthermometer

 

 

terug naar INHOUD